New Mommy Diary Chapter 11: มาทำความรู้จักกับอาการซึมเศร้าในเด็ก

เด็กทุกคนไม่ได้เกิดมาพร้อมความสดใส อารมณ์ดี ร่าเริงสมวัยอย่างที่เราเห็นทั่วไป เด็กหลายคนเงียบ ไม่สดใส ไม่ร่าเริง ชอบเก็บตัวอยู่คนเดียว นั่นอาจเป็นอาการซึมเศร้าในเด็ก หรือ Childhood Depression อันเป็นสิ่งที่ไม่มีคุณแม่หรือคุณพ่อคนไหนอยากให้เกิดขึ้นกับลูกของตนเอง เพราะความเงียบ ไม่พูดไม่จา ถามคำตอบคำ แทบไม่เคยมีรอยยิ้มหรือเสียงหัวเราะจากเขา อารมณ์ซึมเศร้าแบบนี้อาจนำไปสู่สถานการณ์เลวร้ายที่สามารถเกิดขึ้นกับลูกได้

อาการซึมเศร้าในเด็ก อาจเกิดได้ในทุกช่วงอายุ ทั้งในวัยก่อนเรียน ช่วงประถม มัธยม หรือช่วงเป็นวัยรุ่น จากการศึกษาพบว่า อาการซึมเศร้าในเด็กสามารถเกิดขึ้นกับเด็กในวัยประถมราวร้อยละ 2 ซึ่งหลายคนบอกว่าน้อยมาก แต่มองข้ามไม่ได้นะคะ เพราะอาการซึมเศร้าไม่ควรเกิดขึ้นในเด็ก โดยเฉพาะลูกของเรา ดังนั้นวันนี้ Central Inspirer อยากชวนคุณแม่และคุณพ่อมาคุยกันเกี่ยวกับอาการซึมเศร้านั้นคืออะไร เมื่อเกิดขึ้นในเด็กจะมีสัญญาณเตือนอย่างไร พร้อมแนะนำวิธีรับมือกับอาการของโรคซึมเศร้าในเด็ก

โรคซึมเศร้าคืออะไร

CHILDHOOD DEPRESSION

โรคซึมเศร้า หรือ Clinical Depression เป็นโรคทางจิตเวชประเภทหนึ่ง เกิดจากความผิดปกติของสารเคมีในสมองที่มีชื่อว่าเซโรโทนิน (Serotonin) มีปริมาณลดลง ทำให้ผู้ป่วยมีอาการป่วยทั้งร่างกาย จิตใจ และความคิด รู้สึกว่าตัวเองไม่มีความสุข มีแต่ความวิตกกังวล ภาวะทางอารมณ์เหล่านี้จะคงอยู่ยาวนานมากกว่าปกติ จึงอาจส่งผลต่อความคิด ความรู้สึก และพฤติกรรมของผู้มีอาการป่วย รวมทั้งอาจนำไปสู่ปัญหาทางอารมณ์และปัญหาสุขภาพได้ โดยโรคนี้สามารถเกิดขึ้นกับทุกช่วงวัย และอาจมีสาเหตุมาจากปัจจัยหลายๆ อย่างประกอบกัน เช่น อาการเจ็บป่วยจากโรคต่างๆ การสูญเสียอวัยวะ การเผชิญเหตุการณ์ที่ทำให้เกิดความเครียด การอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ไม่ดี หรือมีปัญหาครอบครัว คนในครอบครัวมีประวัติเป็นโรคซึมเศร้ามาก่อน การถูกบูลลี่ ถูกกลั่นแกล้ง การดื่มแอลกอฮอล์ หรือการใช้สารเสพติด เป็นต้น

สาเหตุของอาการซึมเศร้าในเด็ก

อาการซึมเศร้าในเด็กอาจเกิดจาก 2 สาเหตุ ดังนี้

1. ทางชีวภาพ ซึ่งเกิดจาก

  • อาการทางพันธุกรรม เช่น มีประวัติโรคซึมเศร้าภายในครอบครัว เช่น คุณพ่อ คุณแม่ หรือญาติพี่น้องมีอาการซึมเศร้า ก็จะทำให้เด็กมีโอกาสป่วยเป็นโรคซึมเศร้าได้มากกว่าเด็กทั่วไปที่ครอบครัวไม่มีประวัติใดๆ เกี่ยวกับโรคนี้
  • ยาบางชนิดสามารถทำให้เป็นโรคซึมเศร้าได้ เช่น ยาเคมีบำบัด ยาลดความดัน สารเสพติด เป็นต้น
  • โรคบางชนิด เช่นโรคภูมิคุ้มกันทำลายตนเอง เป็นต้น

2. จากปัจจัยสิ่งแวดล้อมอื่นๆ 

เด็กอาจเกิดภาวะซึมเศร้าได้จากปัจจัยสิ่งแวดล้อมอื่นๆ รอบตัว เช่น การถูกกลั่นแกล้ง การถูกบูลลี่จากเพื่อนที่โรงเรียน การถูกล้อเลียนเป็นเวลานานๆ เกี่ยวกับรูปลักษณ์ที่แตกต่าง เช่น อ้วนเกินไป หรือผอมเกินไป เกิดความเครียดจากปัญหาในครอบครัว พ่อแม่ทะเลาะกันให้เห็นอยู่ตลอดเวลา การที่มีผลการเรียนตกต่ำ การคบเพื่อนไม่ดี ความกลัว และความกังวลเกี่ยวกับบุคคลรอบข้าง การขาดความมั่นใจในตนเอง หรือกลัวการแข่งขัน เป็นต้น

สัญญาณอาการของโรคซึมเศร้าในเด็ก

DEPRESSION 1

อาการของโรคซึมเศร้าในเด็กแต่ละคนอาจแตกต่างกันออกไป หากคุณแม่และคุณพ่อสังเกตถึงสัญญาณดังต่อไปนี้ในลูกของคุณ ลูกรักของคุณอาจกำลังตกอยู่ในสภาวะซึมเศร้าก็เป็นไปได้

  • เด็กมีความเงียบขรึม ดูเศร้าสร้อยเป็นเวลานาน
  • มีปฏิสัมพันธ์กับเพื่อนและครอบครัวลดน้อยลง
  • ไม่มีความสุข และเลิกสนใจในกิจกรรมที่เคยชื่นชอบ
  • ไม่มีสมาธิในการเรียน ผลการเรียนตกต่ำ เฉื่อยชา ความจำแย่ลง และมีปัญหาที่โรงเรียน
  • มีอารมณ์หงุดหงิด เกรี้ยวกราด หรือแสดงความไม่พอใจอยู่ตลอดเวลา
  • ไม่อยากอาหาร น้ำหนักลดลง หรือในขณะที่บางรายก็ทานอาหารมากจนเกินไป
  • มีน้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นหรือลดลงอย่างมาก
  • มีความวิตกกังวล รู้สึกไม่ผ่อนคลาย หรือง่วงซึมมากกว่าปกติ
  • รู้สึกผิด โทษตัวเอง รู้สึกไร้ค่า
  • รู้สึกว่างเปล่า หรือไร้ความรู้สึก
  • นอนไม่หลับ หลับๆ ตื่นๆ หรือตื่นเร็วกว่าปกติ ในขณะที่บางรายนอนทั้งวัน
  • ทำร้ายร่างกายตนเองด้วยวิธีต่างๆ และอยากฆ่าตัวตาย
  • ในเด็กโต อาจเริ่มใช้สารเสพติด หรือดื่มแอลกอฮอล์

วิธีรับมือกับโรคซึมเศร้าในเด็ก

หากคุณแม่และคุณพ่อพบว่าลูกของคุณมีอาการซึมเศร้า คุณสามารถขอรับคำปรึกษาจากสายด่วนสุขภาพจิตได้ที่โทร 1323 หรือทำการปรึกษาแพทย์ หรือจิตแพทย์เด็ก หรือพบนักบำบัดทางจิตเวชเพื่อพิสูจน์อาการ แล้วทำการบำบัด โรคซึมเศร้า หรือการนัดพบจิตแพทย์ไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่เป็นเรื่องที่ต้องได้รับการแก้ไข เพื่อให้ลูกเจริญเติบโตขึ้นอย่างไร้ปัญหา และมีความสุขในการใช้ชีวิตต่อไปในอนาคต

อย่างไรก็ตาม สำหรับเด็กที่มีอาการซึมเศร้า คุณแม่และคุณพ่อเป็นคนสำคัญในการดูแลลูกที่บ้านบ้าน เพื่อช่วยให้ลูกรับมือ ปรับตัว และรักษาตัวเองกับภาวะซึมเศร้าได้ ซึ่งคุณแม่และคุณพ่ออาจปฏิบัติตามคำแนะนำดังต่อไปนี้

1. ให้ลูกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์

1 FOOD 1

อาหารที่ดีมีประโยชน์สามารถช่วยบรรเทาอาการซึมเศร้าของลูกได้ เลือกอาหารที่อร่อย ถูกหลักโภชนาการ รวมทั้งเป็นเมนูอาหารที่ลูกชอบจะทำให้สนุกกับการรับประทานอาหาร รวมทั้งควรแนะนำให้ลูกนอนหลับอย่างเพียงพอ เพื่อให้เขามีสุขภาพจิต และสุขภาพกายที่ดีขึ้น 

อาหารมีประโยชน์ เด็กๆ ชอบทาน

M&S CEREALMARKS & SPENCER ธัญพืชอบแห้ง ข้าวโอ๊ต สตรอเบอร์รี เชอร์รี

ราคา 279 บาท 

M&S PEANUT BUTTERMARKS & SPENCER ผลิตภัณฑ์ทาขนมปัง Peanut Butter Crunchy

ราคา 229 บาท 

M&S FARFELLEMARKS & SPENCER เส้นพาสต้า Farfalle

ราคา 129 บาท 

M&S SAUCEMARKS & SPENCER ซอสพาสต้าผสมชีสและมะเขือเทศ

ราคา 199 บาท

M&S CHEESE TWISTSMARKS & SPENCER ขนมปังกรอบรสเนยแข็ง

ราคา 259 บาท 

2. ควรใช้เวลาร่วมกับลูกให้มากขึ้น

2 ACTIVITIES WITH KID 2

ชวนลูกทำกิจกรรมสันทนาการต่างๆ ที่ช่วยให้ลูกคลายเครียด อีกทั้งยังสร้างความสุขและความสนุกสนานได้ ชวนทำกิจกรรมที่มีการเคลื่อนไหวต่างๆ เช่น ชวนลูกไปเดินเล่น เล่นเกมล่นกีฬา วิ่ง ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน ชวนทำขนม ทำอาหารร่วมกัน ชวนไปดูหนังสนุกๆ ในแบบที่ลูกชอบ หรือชวนออกไปตั้งแคมป์ กิจกรรมเหล่านี้อาจช่วยกระตุ้นให้ลูกกลับมามีความสุข รู้สึกสดชื่นแจ่มใสขึ้น ทำให้เขามีความสุขโดยไม่ปล่อยอยู่คนเดียว

ไอเทมเพื่อกิจกรรมสันทนาการสำรับลูกรัก

COLEMANCOLEMAN Japan Excursion Tepee/325 เต็นท์

ราคา 7,500 บาท 

LA BICYCLETURBO BICYCLE จักรยานเด็ก 20″ เบ็นเท็น

ราคา 5,140 บาท 

MICROMICRO สกูตเตอร์ Scooter Flex 200mm

ราคา 13,600 บาท พิเศษ 10,880 บาท (SAVE 20%)

HORNITHORNIT หมวกจักรยานสำหรับเด็ก Stealth ไซส์ M

ราคา 1,590 บาท

SPALDINGSPALDING ลูกบาส Spalding Spalding Force – เบอร์ 7

ราคา 590 บาท 

DICE CUP BOARD GAMEDICE CUP BOARD GAME Pandemic บอร์ดเกม

ราคา 1,790 บาท พิเศษ 1,611 บาท (SAVE 10%)

MATTEL UNOMATTEL เกมส์ยิงการ์ดอูโน่ รุ่น GXY78

ราคา 1,795 บาท พิเศษ 1,257 บาท (SAVE 30%)

3. คอยพูดคุยและรับฟังลูกอยู่เสมอ 

3 LISTEN

แน่นอนลูกที่มีอาการเก็บตัว อยู่คนเดียว ไม่พูดไม่จา อาจทำให้คุณแม่และคุณพ่อรู้สึกเข้าถึงลูกได้ยาก แต่หากอยากช่วยบำบัดอาการของลูกรัก คุณต้องหัดเข้าไปชวนพูดชวนคุย แบบไม่เซ้าซี้ ไม่ทำให้เกิดความรำคาญ อาจเริ่มถามลูกว่า “หนูมีอะไรอยากเล่าให้แม่ฟังมั้ยคะ” เมื่อลูกเริ่มพูดคุย ควรรับฟังและทำความเข้าใจ ไม่พูดแทรก ไม่พูดเยอะ หากลูกปฏิเสธการพูดคุย ควรแสดงให้เห็นลูกเห็นว่าคุณแม่และคุณพ่อพร้อมจะอยู่เคียงข้างเสมอ คุณอาจโน้มน้าวให้ลูกลองพูดคุยกับผู้ที่เขารู้สึกไว้วางใจแทน เช่น สมาชิกคนอื่นๆ ภายในครอบครัว พี่ คุณตา คุณยาย เพื่อน หรือครู เป็นต้น

4. อย่าใช้อารมณ์กับลูกเมื่อลูกแสดงซึมเศร้า

4 ANGRY

หากลูกแสดงพฤติกรรมที่เกิดจากโรคซึมเศร้าออกมา เช่น แสดงอาการไม่พอใจ หรือหงุดหงิด คุณแม่และคุณพ่อควรหลีกเลี่ยงการโต้เถียง หรือการใช้คำพูดที่รุนแรงกับลูก พึงคิดไว้เสมอว่า เราอยู่ตรงนี้เพื่อช่วยบำบัดอาการซึมเศร้าของลูก ไม่ใช่มาว่ากล่าว หรือใช้อารมณ์รุนแรงโต้กลับพฤติกรรมของลูก คุณควรใช้ความอดทน และความเข้าใจในการรับมือกับอาการซึมเศร้าของลูก เพราะความอดทน และความเข้าใจ รวมทั้งความสัมพันธ์ที่ดีของพ่อ-แม่-ลูกอาจช่วยให้อาการของโรคดีขึ้นได้เช่นกัน

5. พาลูกไปพบจิตแพทย์โดยทันที

5 SEE DOCTOR

หากคุณแม่และคุณพ่อพบสัญญาณอันตรายส่อถึงความพยายามฆ่าตัวตายจากโรคซึมเศร้าในตัวลูก ควรติดต่อสายด่วนสุขภาพจิต 1323 หรือรีบพาลูกไปพบแพทย์ หรือจิตแพทย์เด็กโดยทันที อารมณ์ที่ปรวนแปรอย่างรวดเร็ว เช่น การแปรเปลี่ยนทางความรู้สึกจากความเศร้าเป็นความสุข หรือสงบนิ่งอย่างรวดเร็ว ลูกชอบพูดหรือคิดเรื่องความตายอยู่เสมอ สังเกตแล้วอาการซึมเศร้าที่ลูกเป็นอยู่ดูแย่ลง ลูกมีพฤติกรรมเสี่ยงที่อาจทำให้เสียชีวิต ลูกมักแสดงอาการสิ้นหวัง ชอบพูดเรื่องความตาย มีสัญญานต่างๆ ที่คุณแม่และคุณพ่อเห็นว่ามันไม่ปกติแล้ว ควรรีบพาลูกไปพบแพทย์ กุมารแพทย์ หรือจิตแพทย์เด็กโดยเร็วที่สุด

บางทีอาการซึมเศร้าในเด็กที่เล็กกว่า อาจไม่มีสัญญาณจากการพูดจา ดังนั้น คุณแม่และคุณพ่อควรสังเกตปฏิกิริยาทางร่างกายของลูก ต้องไม่ลืมว่า เด็กก็คือเด็ก เด็กควรเกิดมาพร้อมความสุข สนุก และร่าเริมแจ่มใส หากลูกน้อยของคุณดูผิดแผกแปลกไป อย่านิ่งเฉย ควรเข้าหาลูก และหาทางช่วย หาที่มาและสาเหตุที่ลูกมีอาการซึมเศร้า ไม่มีความสุขกับชีวิต อย่าเสียเวลาโทษตัวเอง อาการแบบนี้สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกคน รักลูก ห่วงใยลูก ต้องหมั่นสังเกต ให้ความรัก และดูแลลูกทั้งร่างกายและจิตใจอย่างใกล้ชิดนะคะ Happy Parenting ค่ะ

ขอบคุณข้อมูลจาก: pobpad.com / new.camri.go.th / phyathai.com

Picture credit: pinterest.com / verywellfamily.com